Deze vraag werd gesteld in het voormalige forum van NuRecht. Accountnamen en technische forumgegevens zijn niet overgenomen; herkenbare details zijn waar nodig geanonimiseerd. De inhoudelijke gedachtewisseling is behouden voor zover zij voor de juridische vraag van belang is. Onder de forumreacties staat de huidige juridische stand van zaken.
De vraag
Hallo,
Recent ben ik gestart met een opleiding aan een hogeschool. Tijdens mijn eerste week merkte ik dat ze erg streng zijn wat betreft de aanwezigheidsplicht. Ik werd er attent op gemaakt dat het de bedoeling is dat ik 100% aanwezig ben, mocht ik een keer ziek zijn dan kan dat gebeuren maar bij een tweede keer afwezig verlies ik het recht om mijn tentamens te maken, ongeacht de reden. Als de trein dus een keer niet rijdt en ik ben een keer ziek haal ik mijn propedeuse niet en is de kans groot dat ik blijf zitten. Daar komt bij dat ik bij langer dan een kwartier te laat als afwezig word opgeschreven (we hebben het hier over lessen van 1,5/2 uur waarin in het eerste kwartier vrij weinig gedaan wordt).
Ik wist dit van te voren niet en ging er ook niet vanuit aangezien ik vorig jaar een opleiding deed op het HBO waarbij het aan de student zelf was of hij/zij aanwezig was of niet.
Dit jaar heb ik lange en intensieve dagen. Zo zit ik op dinsdag van kwart voor negen tot kwart over acht op school, de andere dagen van kwart voor negen tot vier/vijf uur 's middags. Dit betekent dat ik iedere dag om zes uur op moet staan en erg laat thuis ben. Daarbij hanteert de school een systeem waarin ze geen pauzes hebben (twee keer een kwartier, maar deze zijn om naar een andere locatie te lopen en weer terug).
Tijdens de hoorcolleges val ik zowat in slaap en neem de stof zo laat op de dag niet meer goed op.
Veel mensen die naar deze school gaan komen net van de middelbare school af, en zijn dus gewend en wellicht een beetje naïef als het gaat om de lestijden.
Mijn vragen kort samengevat:
1. Is er een reglement wat betreft de aanwezigheidsplicht?
2. Valt er wat te zeggen over het verlies van recht op tentamens en de ontbrekende pauzes?
3. Is het wettelijk toegestaan om zolang op school te zitten op een dag?
Alvast bedankt voor uw antwoord!
Stand van zaken in 2026
De Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek bevat geen algemene regel dat aanwezigheid bij iedere les verplicht of juist verboden is. Beslissend zijn de onderwijs- en examenregeling (OER), de beschrijving van de onderwijseenheid en de regels van de examencommissie. Artikel 7.13 WHW verlangt dat de OER duidelijke informatie geeft over onder meer de inhoud en inrichting van het onderwijs, tentamens, praktische oefeningen en studievoortgang.
Een aanwezigheidseis kan vooral verdedigbaar zijn wanneer deelname onderdeel is van een praktische oefening of noodzakelijk is om vaardigheden te beoordelen. Een verstrekkend gevolg — zoals uitsluiting van een tentamen na enkele keren afwezigheid — moet een kenbare grondslag hebben en behoorlijk en evenredig worden toegepast. Alleen een mondelinge mededeling na aanvang van het studiejaar is daarvoor niet zonder meer voldoende.
De student kan daarom eerst de geldende OER, studiegids en cursusbeschrijving opvragen en schriftelijk vragen op welke bepaling de aanwezigheidseis en het gevolg van afwezigheid berusten. Gaat het om een beslissing van een examencommissie of examinator, dan kan doorgaans binnen zes weken beroep worden ingesteld bij het College van Beroep voor de Examens op grond van artikel 7.61 WHW. Bij ziekte, een functiebeperking of andere bijzondere omstandigheden kan daarnaast een verzoek om een individuele voorziening aan de orde zijn.
De enige oude reactie onder de vraag bevatte geen juridisch antwoord en is daarom niet overgenomen. Bovenstaande beantwoording is nieuw en steunt op de wettelijke regeling; gepubliceerde beslissingen van colleges van beroep voor de examens kunnen aanvullend laten zien hoe een concrete onderwijs- en examenregeling wordt toegepast.
Bronnen bij de actualisatie
De beoordeling van een concrete zaak kan afhangen van feiten en stukken die in deze forumvraag niet zijn genoemd.