Deze vraag werd gesteld in het voormalige forum van NuRecht. Accountnamen en technische forumgegevens zijn niet overgenomen; herkenbare details zijn waar nodig geanonimiseerd. De inhoudelijke gedachtewisseling is behouden voor zover zij voor de juridische vraag van belang is. Onder de forumreacties staat de huidige juridische stand van zaken.
De vraag
Hallo,
Mijn moeder is 15 jaar geleden hertrouwd nadat mijn vader was overleden. Mijn stief vader's vrouw was ook overleden. Toen mijn stief vader met mijn moeder ging trouwen, heeft hij zijn huis verkocht en het geld verdeeld onder zijn kinderen. Later was er een testament opgezet, maar ik weet daarvan de inhoud niet.
Helaas is mijn stief vader afgelopen December 2014 komen te overlijden. Zijn relatie met zijn eigen kinderen was inmiddels erg slecht. Afgelopen week kreeg mijn moeder bericht van een advocaat die bank gegevens opvroeg namens mijn stief vader's kinderen en heeft een bewijs van Erf recht terug gestuurd naar die advocaat. Mijn moeder had inmiddels al het testament laten veranderen (ik ben de enige erfgename) maar weet zich geen raad. Mijn moeder leeft op een klein inkomen en had net geld genoeg voor de begravenis en de steen. Er valt simpel niks te halen, om het maar zo te zeggen. Ik woon in de Verenigde Staten dus het is moeilijk voor mij om te helpen. Kunt U mij advies geven over wat haar rechten zijn?
Antwoord van NuRecht
Beste vraagsteller,
Ik las je bericht maar ik weet niet welke vraag ik daaruit moet opmaken. Het lijkt me een lastige situatie, maar wat wil je precies weten en waarvoor zoek je - namens je moeder - een oplossing?
Groet
Vervolgreactie
Beste, bedankt voor je reactie.
Ik wou graag advies over wat haar rechten zijn.
- Kan de stief dochter en andere kinderen sprake maken op hun vader's deel terwijl mijn moeder nog leeft?, ook al heeft hun vader zijn kinderen al uitgekocht toen hij zijn huis verkocht had?
- mijn moeder heeft een testament opgezet. Kunnen stief kinderen sprake maken op geld/bezittingen ook al zijn zij niet in het testament vernoemd?
- mijn moeder heeft een laag inkomen maar voelt zich in een hoek gedrukt omdat ze dreigende brieven krijgt van rechtsbijstand om bank gegevens en inkomen papieren te laten zien. Waarschijnlijk moet ze nu proffesionele hulp inroepen wat geld kost. Kan ze deze kosten verhalen op de stief kinderen omdat deze via de rechtsbijstand dit zijn begonnen?
Elk advies is welkom!
Antwoord van NuRecht
Het is een wat lastige situatie om zo even op een forum te beantwoorden. Wel kan ik er even iets algemeens over zeggen. Je vraagt: "- Kan de stief dochter en andere kinderen sprake maken op hun vader's deel terwijl mijn moeder nog leeft?"
Sinds 1 juanuari 2003 is er een nieuw erfrecht bij versterf van toepassing. Vanaf dat moment is het zo dat, wanneer de erflater kinderen heeft en een echtgenoot, de kinderen bij zijn overlijden en 'niet-opeisbare' vordering krijgen op deze langstlevende echtgenoot krijgt. Ofwel: uw moeder leeft nog, dus de kinderen die u noemt hebben waarschijnlijk enkel een 'niet-opeisbare' vordering gekregen.
Wat houdt dat in: 'niet-opeisbare' ? Feitelijk betekent dit dat de kinderen wel recht hebben op een bepaald deel uit de erfenis, maar dat ze dat nog niet kunnen 'opvorderen'; ze kunnen er nog niet meer naar de rechter gaan want het komt nu nog uw moeder toe. De wet geeft namelijk aan in artikel 4:13 BW:
"1.De nalatenschap van de erflater die een echtgenoot en een of meer kinderen als erfgenamen achterlaat, wordt, tenzij de erflater bij uiterste wilsbeschikking heeft bepaald dat deze afdeling geheel buiten toepassing blijft, overeenkomstig de volgende leden verdeeld.
2.De echtgenoot verkrijgt van rechtswege de goederen van de nalatenschap. De voldoening van de schulden van de nalatenschap komt voor zijn rekening. Onder schulden van de nalatenschap zijn hier tevens begrepen de ten laste van de gezamenlijke erfgenamen komende uitgaven ter voldoening aan testamentaire lasten.
3.Ieder van de kinderen verkrijgt als erfgenaam van rechtswege een geldvordering ten laste van de echtgenoot, overeenkomend met de waarde van zijn erfdeel. Deze vordering is opeisbaar:
a. indien de echtgenoot in staat van faillissement is verklaard of ten aanzien van hem de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen van toepassing is verklaard;
b. wanneer de echtgenoot is overleden.
De vordering is ook opeisbaar in door de erflater bij uiterste wilsbeschikking genoemde gevallen." (Zie: https://www.nurecht.nl/BW4.html#Boek4/Titel3/Afdeling1/Artikel13)
Pas op het moment dat uw moeder zou komen te overlijden of in de WSNP / faillissement zou komen, wordt de vordering dus pas opeisbaar. Voor zover ik het kan inschatten is dat deels wat u wilde weten. Om een goed advies te kunnen krijgen is het wellicht handig om hiermee naar een notaris te gaan of het aan een jurist te vragen?
Succes in elk geval!
Vervolgreactie
Dank voor de toelichting.
Vervolgreactie
Beste, ik Heb nog een vraag. Het stief kind eist bank rekeningen afschriften van mijn moeder. Het stief kind dreigt om haar voor de rechter te slepen als mijn moeder dit niet overhandigd. Is mijn moeder wettelijk verplicht om bank afschriften te laten zien aan de stief kinderen?
Antwoord van NuRecht
Beste vraagsteller,
Ik kan mij voorstellen dat een stiefkind er rechtens een belang bij kan hebben om deze bankgegevens te mogen inzien om te kunnen vaststellen wat het vermogen is van de overleden ouder, ook al verkrijgt het kind dan in eerste instantie een niet-opeisbare vordering. De reden daarvoor is wat artikel 4:16 BW bepaalt: https://www.nurecht.nl/BW4.html#Boek4/Titel3/Afdeling1/Artikel16
Zie ook deze uitspraak:
"De kinderen hebben in de brief van hun advocaat van 4 maart 2006 aan de vader, waarnaar zij ook nu weer verwijzen, om kopieën van de bankafschriften over de periode april 2003 – augustus 2004 verzocht. De vader heeft deze stukken niet aan hen verstrekt en, zoals uit het rapport van [E] lijkt te volgen, ook niet aan [E]. De rechtbank is van oordeel dat de kinderen op grond van artikel 4:16 lid 4 BW in beginsel recht hebben op de gevraagde informatie."
http://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:RBAMS:2010:BP5496
Al met al denk ik dus dat idd kan worden verlangd dat deze bankafschriften worden geopenbaard. Hoe verloopt de zaak verder? Ik hoor graag hoe het afloopt en of ik - of anderen - kunnen helpen. Succes!
Vervolgreactie
Dank voor de toelichting.
Ik zal jou advies aan mijn moeder doorgeven en je op de hoogte houden!
Stand van zaken in 2026
Het onderscheid tussen eigen kinderen en stiefkinderen is essentieel. De kinderen van de overledene zijn — behoudens een afwijkend testament — samen met diens echtgenoot erfgenamen. Bij de wettelijke verdeling van artikel 4:13 BW verkrijgt de langstlevende echtgenoot de goederen van de nalatenschap en krijgen de kinderen in beginsel een geldvordering op de langstlevende. Die vordering is doorgaans pas opeisbaar bij het overlijden van de langstlevende en in enkele andere in de wet of het testament genoemde gevallen.
Dat de overledene tijdens zijn leven eerder geld aan zijn kinderen heeft gegeven, betekent niet zonder meer dat zij volledig zijn ‘uitgekocht’. Daarvoor moet worden vastgesteld wat juridisch met die betalingen is bedoeld en wat het testament bepaalt. Een testament dat de langstlevende later voor haar eigen nalatenschap maakt, verandert de afwikkeling van de nalatenschap van haar overleden echtgenoot niet.
Artikel 4:16 lid 4 BW geeft ieder kind jaarlijks recht op een door de echtgenoot ondertekende opgave van de goederen en schulden die de omvang van zijn geldvordering bepalen. Op verzoek moeten de voor de berekening benodigde bescheiden worden getoond. De in het oude antwoord genoemde uitspraak van Rechtbank Amsterdam uit 2010 illustreert dat bankafschriften daaronder kunnen vallen wanneer zij nodig zijn om de vordering te controleren. Wat precies moet worden verstrekt, hangt af van het testament, de omvang van het verzoek en het belang bij de informatie.
Een stiefkind erft niet automatisch van een stiefouder. De stiefouder kan dat wel bij testament regelen. Ook kunnen bij een hertrouwde ouder de wettelijke wilsrechten van artikelen 4:19 tot en met 4:22 BW een rol spelen.
Bronnen bij de actualisatie
De beoordeling van een concrete zaak kan afhangen van feiten en stukken die in deze forumvraag niet zijn genoemd.